سه شنبه, 01 مرداد 1398

ایجاد چرخۀ نیتروژن در یک آکواریوم خانگی

برای این کار دو راه حل عمده وجود دارد

اول سیکل نیتروژن با استفاده از ماهی های مقاوم :

تعداد محدودی از ماهی ها هستند که تا حدی می توانند سیکل ازت را تحمل کنند که از میان آن ها تایگر (tiger)، زبرا(zebra)، کت فیش(لجن خوار)، آنجل مونو ( برای آب شور) شناخته شده ترین ها هستند.

می دانید که این ماهی ها معمولاً قیمت نسبتاً کمتری دارند و اگر بمیرند هم ضرر مالی چندانی به همراه نخواهد داشت. پس با تعدادی از همین ماهی ها شروع می کنیم.

گاهی بعضی از دوستان در صرفه جویی اینقدر پیش می روند که از ماهی های خوراک یا ماهی صید (این ماهی ها برای تغذیۀ ماهی های گوشتخوار استفاده می شوند) برای اینکار استفاده می کنند، من فکر نمی کنم راه مناسبی باشد چون معمولا این ماهی ها در شرایط خوبی نگهداری نمی شوند و هر ماهی که شرایط نگهداری خوبی نداشته باشد با خود بیماری و میکروب و عفونت همراه می آورد. پس با سه چهار هزار تومن این همه بیماری نخرید.

این روش واقعا مؤثر است، هرچند که سموم حاصل از سیکل نیتروژن حتی برای ماهی های مقاوم هم بسیار استرس زا هستند ولی معمولا ماهی های ذکر شده دوره را سپری می کنند.

آمونیاک سمی است بسیار قوی و اثر آن برروی دستگاه تنفس ماهی ها را می توان با سوزش ناشی از رفتن شامپو به چشم قیاس کرد – در یک کلام، می سوزاند! - حتی بدتر ، سبب پایداری آسیب بافتهای تنفسی ماهی ها می شود، این آسیب ها آنقدر جدی هستند که ممکن است بعد از مدتی موجب مرگ ماهی ها شوند و حتی اگر برخی از آنها بتوانند این وضعیت را تحمل کنند، طول عمر آنها بسیارکاهش خواهد یافت و اغلب بجای اینکه 3 تا 10 سال عمر مفید داشته باشند، ظرف چند ماه می میرند. گاهی ، افراد برای شروع و در آکواریومی که تازه آن را به راه انداخته اند ماهیانی را انتخاب می کنند که اصلاً تمایلی به قرار گرفتن در چنین محیط به اصطلاح ناپایداری را ندارند.

به هر اگر راه اول را پیش بگیرید ماهی های پیشنهاد شده را در مدت زمان حدود 40 روز در آکواریوم نگهداری می کنید و از آن پس هر ماهی دیگری که مد نظر دارید به آکواریوم وارد می کنید.

دوّم سیکل بدون ماهی :

همان طور که گفتیم ماده اصلی و علت مورد نیاز برای ایجاد این چرخه، آمونیاک است.

پس به این نکته می رسیم که از خودمان بپرسیم که آیا منصفانه است که موجودات زنده را (حتی اگر ماهی های ارزانی و مقاومی باشند) برای خاطر خودمان در چنین شرایط سخت و عذاب آوری قرار دهیم که شرح آن را در مرحلۀ اول گفتیم؟

خوشحالم از این که می توانم بگویم واقعاً ضرورتی ندارد.

این روش که به (Fishless Cycling) یعنی چرخه بدون ماهی معروف است نسبت به روش سنتی، انسانی تر به نظر می رسد چرا که خوب در آن اصلا از ماهی استفاده نمی شود که بخواهد برای ماهی مضر باشد یا نباشد.

یکی از دوستان من آزمایشی انجام داده تا زمان مورد نیاز برای سیکل نیتروژن را در چند آکواریوم به دست آورد، نتایج به شرح زیر است :

آکواریم 40 لیتری- بدون گیاه هفت روز

آکواریم 70 لیتری- با گیاه 2 هفته

آکواریم 23 لیتری- با گیاه 10 روز

آکواریم 23 لیتری- با گیاه 3 هفته

روش کار :

وسایل مورد نیاز شما مقداری آمونیاک است و یک کیت تست میزان آمونیاک در آب.

شما یک کیت برای آزمایش آمونیاک نیاز دارید و یکی برای نیتریت. داشتن یک کیت برای نیترات نیز می تواند کمک کند، اما من دریافتم که همان دوتای اول برای ایجاد این چرخه مهمتر و کافی است.

توجه :نیتریت و نیترات با وجود شباهت زیادی که از لحاظ اسمی به هم دارند، دو فاکتور متفاوت می باشند که نقش آنها در چرخه نیتروژن و آسیبی که به ماهی ها وارد می کنند از هم مستقل و به طور کامل متفاوت است.

شما می توانید با چرخ زدن در اینترنت، یا از فروشگاه هایی که تجهیزات آزمایشگاهی عرضه می کنند و یا از فروشگاه های آکواریوم و ماهی (انواع مجهز آن) این کیت ها را تهیه کنید.

بهتر است که یک پیمانه درجه بندی شده برای اندازه گیری میزان آمونیاکی که به آب آکواریوم اضافه می کنید داشته باشید و همچنین تمام وسایلی که در نهایت برای تعویض آب به آنها نیاز پیدا می کنید. برخی از مردم، ترجیح می دهند برای انجام این چرخه از محصولات تجاری استفاده کنند و برخی نیز فکر می کنند فرقی ندارد و نمی خواهند پولی برای اسم و برند خرج کنند. اینها همه عقاید شخصی است و شما مسلما می توانید چرخه را بدون استفاده ازباکتری های بسته بندی شده در بطری های تجاری هم ایجاد کنید چرا که آنها همه جاهستند، حتی بطور معلق در هوا.

اگر شما یک آکواریم دیگر که قبلاً این چرخه را طی کرده باشد سراغ داشته باشید، استفاده از کمی از ماسه های کف آن با کمی از آب آکواریوم مذکور می تواند در ایجاد چرخه بسیار موثر باشد چون این ماسه ها مکان اصلی زندگی باکتریها است.

ماسه ها را در داخل یک جوراب یا جوراب شلواری قرار دهید و سر آنرا گره زده، سپس درون آکواریم جدیدی که راه انداختید بگذارید تا بخوبی با باکتریهای جدید بذرپاشی شود. همچنین مقداری آب تمیز از آکواریم قدیمی به آکوراریم جدید اضافه کنید.

یک کلک دیگری که می توانید بزنید این است فیلتری را که برای آکوارویمتان خریدید، برای یک هفته در یک آکواریوم که سیکل نیتروژن را سپری کرده قرار دهید تا باکتری ها درون فیلتر ساکن شوند و بعد فیلتر را به آکواریوم خودتان بیاورید. یا اینکه به سادگی لوازم فیلتر جدید را برای یک هفته در آکواریم قدیمی قرار دهید و بعد آن را در فیلتر جدید قرار داده و قبل از شروع چرخه، درون آکواریم جدید بگذارید. اگر هم که این آکواریم جدید اولین آکواریم شماست ودسترسی به آکواریم قدیمی نیز ندارید نگران نباشید، چرا که باز هم می توانید از روش چرخه بدون ماهی استفاده کنید.

حالا دکوراسیون را قرار دادید وآکواریم را پر نمودید، فیلتر هم بخوبی بکار خود مشغول است. دمای آب را به اندازه 30تا 32 درجه بالا ببرید . این عمل به سریعتر شدن چرخه کمک می کند. ولی نیاز نیست که شما صبر کنید تا دما به این حد برسد و بعد آمونیاک را اضافه کنید . این کار را بعد ازپر کردن آکواریم ، هر زمان که خواستید انجام دهید. اگر تصمیم دارید آکواریوم گرمسیری پر از گیاه داشته باشید، حتماً در فاصلۀ طی شدن چرخه نیتروژن گیاهان را اضافه کنید چرا که برعکس ماهی ها، گیاهان کمی آمونیاک در آب را دوست دارند ولی در این صورت باید  دما را به 25 تا 27 درجه کاهش دهید چون بیشتر گیاهان آب خیلی گرم را دوست ندارند.

کیت آزمایش آمونیاک خود را آماده کنید.

 کمی آمونیاک اضافه نمایید.

 با مقدارکمی آمونیاک شروع کنید.

 فقط دو قاشق چایخوری برای یک آکواریم کوچک ( حدود 40 لیتر آب ) و نیم فنجان برای آکواریم های بزرگ ( حدود 200 لیتر ). حالا حدود یک ساعت صبر کنید و اجازه بدهید که آمونیاک در آب حل شود.

سپس میزان آمونیاک را آزمایش کنید. هدف شما باید خواندن رنج آمونیاک در حدود 3 تا 5 میلی گرم بر لیتر (ppm)باشد. اگر دیدید آمونیاک صفر بود. مقدار بیشتری به آب اضافه کنید نه خیلی زیاد؛ به هر صورت شما یک ماده شیمیایی سمی را به کار می برید. اجازه بدهید که آکواریم به کار خود ادامه دهد و دوباره آزمایش کنید.

 به همین روش آنقدر این اضافه کردن آمونیاک و تست کردن را ادامه دهید تا اینکه به هدف تعیین شده برسید. برای این کار ممکن است بخواهید که از محصولات تجاری استفاده کنید.

که باکتریهایی در انواع تجاری در بسته بندی ها و صورت آمونیاک غیر سمی وجود دارند واگر از آنها استفاده می کنید میزان رنج آمونیاک شما بالاتر از حدی خواهد رفت که بدون استفاده از این محصولات شاهد هستید. در این حالت شما ممکن است رنج آمونیاک رابالاتر از 6 ppm مشاهده کنید که برای ماهی ها بسیار سمی است اما تا زمانی که از ماهی در چرخه استفاده نمی کنید نیازی به نگرانی در این زمینه نیست.

پس از اینکه به رنج بالای آمونیاک دست یافتید، همان لحظه اضافه کردن آنرا قطع کنید و این زمانی است که باید در انجام آزمایش و اندازه گیری مقدار آن صبور باشید. اجازه دهید همه چیز روند طبیعی خود را طی کند و به آزمایش آب ادامه دهید. یک یا دو روزی یکبار این کار را انجام دهید. بعد از چند روز می توانید آزمایش مقدار نیتریت را نیز شروع کنید.

 اگر در آب نیتریت را مشاهده نکردید، مسئله ای نیست. این مسئله نیاز به زمان دارد. آب را تعویض نکنید و اجازه دهید کم کم شرایط خود را به دست آورد. وقتی میزان آمونیاک شروع به کاهش کرد باید بتوانید مقادیری از نیتریت را با تست ها اندازه گیری کنید. وقتی که مقدار آمونیاک به صفر کاهش یافت، دوباره شروع کنید به اضافه کردن روزانه مقدار کمی از آن. در حدود یک قاشق چایخوری.

زمانی که میزان نیتریت شما به بیشینه خود رسیده و شروع به کاهش کرد، بدانید که تقریباً کارتان تمام شده و می توانید روی چرخه ای سالم حساب کنید.

 در حقیقت چرخه آکواریم باید سه تا چهار روز بعد از این زمان کامل شده باشد. اما این زمان برای افراد مختلف ممکن است متفاوت باشد. برای شما مبنی این باشد، زمانی که میزان نیتریت و آمونیاک به صفر رسید چرخه آکواریم شما کامل شده است.

حال باید مقدار نیمی از آب آکواریومتان را عوض کنید، لوازم فیلتر خود را عوض نکنید و در حین تعویض آب شن های کف آکواریم را هم دست نزنید و حتی آنها را نشورید. آکواریم را دوباره با آب مناسب پر کنید و دمای آن را به اندازه ای که برای ماهی انتخاب شده نیاز است پایین بیاورید. اجازه دهید که چند ساعت یا برای یک شب کامل، همه چیز روال خود را طی کند . دوباره میزان آمونیاک و نیتریت راچک کنید و اگرمیزان هر دوی آنها هنوز صفر بود، چرخه آکواریم به خوبی انجام شده وآماده پذیرش ماهی می باشد.

 

در خیلی منابع گفته شده که بهتر است همه ماهی ها را هم زمان به آکواریم وارد کنیم، برای آکواریم های با جمعیت بالا و خصوصاً برای افراد مبتدی، بهتر است که ماهی ها یکی یکی و با فاصله اضافه شوند- تنها چند عدد در هفته، تا اینکه – مهم نیست چطور چرخه را تکمیل کرده باشید - کلونی باکتریها همزمان با افزایش فضولات ماهی ها، فرصت تکثیر داشته باشند. اضافه کردن تمام ماهی ها به صورت یکجا معمولاً موجب پیک نیتریت یعنی میزان آمونیاک و نیتریت حتی در آکواریمهایی که چرخه آن به خوبی انجام شده ناگهان افزایش می یابد که ممکن است باعث تلفات گروهی ماهیان و یا سبب ایجاد بیماری شود که علت آن باز هم عذاب و ضعیف شدن ماهی هاست. درصورتی که جمعیت آکواریم بالاست، سرعت افزودن تدریجی ماهی ها باید به گونه ای باشد که جمعیت آکواریم، یک ماه بعد از پایان چرخه، کامل شود. 

جستجو

سیستم آمار بازدید کنندگان

بازديد امروز :21
بازديد روز گذشته :60
بازديد اين هفته :81
بازديد اين ماه :1374
مجموع آمار بازديد ها :111270

درحال حاضر 12 میهمان و هیچ یک از اعضاء آنلاین می باشد.