شنبه, 25 خرداد 1398
نگهداری از آکواریوم

نگهداری از آکواریوم معمولاً قسمتی از این حرفه است که وقتی شما با ذوق و شوق تصمیم به خرید یک آکواریوم می کنید اصلاً توجه و حضور ذهنی نسبت به آن ندارید، لذا در این مجموعه مقالات به مطالبی می پردازیم که در این خصوص کارآمد و راهگشا خواهد بود تا حداقل زمانی که در اینترنت به جستجوی ره حلی برای مشکلاتی که ممکن است به آن بر بخورید می پردازید، راه حل های درستی در اختیارتان قرار بگیرد.

محاسبات مورد نیاز در آکواریوم :

شما در هنگام نگهداری از آکواریوم، استفاده از داروها، انتخاب پمپ هوا-بخاری و خرید فیلترهای تصفیه یا زمانی که می خواهید چرخۀ ازت را در آکواریوم شروع کنید، می خواهید ماهی انتخاب کنید و ...

بار ها به معیارهایی بر می خورید که ممکن است حساب کردن آن ها را بلد نباشید، البته که بسیار طبیعی است.

برای همین طریقۀ حساب کردن دو تا از معروف ترین آنها را برای شما اینجا قرار دادم که بسیار هم ساده است.

 

حجم آکواریوم بر حسب متر مکعب:

طول، عرض و ارتفاع آکواریوم را به متر اندازه می گیریم، یعنی اگر عدد شما 50 سانتیمتر بود می شود 0.5 متر.

سپس هر سه را در هم ضرب می کنیم و عدد به دست آمده حجم آکواریوم برحسب متر مکعب است.

حجم آکواریوم بر حسب لیتر :

عدد حاصل در مرحلۀ قبلی را ضربدر هزار می کنید

نتیجه مقدار حجم آکواریوم شما به لیتر خواهد بود

حجم بر حسب گالن :

هر گالن معادل 3/7853 لیتر است

پس مقداری که بر حسب لیتر از روش قبلی به دست آوردید تقسیم بر 3/7853 می کنید

نتیجه مقدار حجم آکواریوم شما بر حسب گالن خواهد بود.

حفظ چرخه در آکواریوم سیکله شده:

بعداز طی چرخه ازت در آکواریوم، ثبات این محیط بستگی به رعایت اصول زیردارد :

1- هرگز آکواریوم را 100% تمیز نکرده و شستشو ننمایید، این که شما آکواریومتان را با وایتکس بشویید هیچ کمکی به سلامت ماهی های شما در دفعۀ بعدی که شروع به کار می کنید نمی کند. در طبیعت وایتکس و مواد ضدعفونی کننده و شوینده وجود ندارد.

اگر در مواردی مجبور به این کار هستید رعایت نکته های زیر به حفظ باکتری های ارزشمند موجود در آکواریوم شما کمک خواهد کرد :

آب را کامل سیفون کنید، فضولات و مواد ته نشین شده را جدا کنید و قسمت زلال آب را برای استفاده مجدد نگهداری کنید. فیلتر را نشویید، آن را از آکواریوم جدا کرده و داخل این آب قراردهید.

ماسه های کف را با آب آکواریوم یا آبی که همان درجه حرارت را داشته باشد آبکش کرده و بصورت مرطوب نگهدارید.

گیاهان (طبیعی) را خارج کنید و داخل همان آب نگهداری کنید تا دوباره آنها را به آکواریوم برگردانید.

حال تمامی آکواریوم را بشویید.

دوباره آن را از آب پر کنید، از محلول های خنثی کنندۀ کلر استفاده کنید و یا آب را برای مدت نیم روز به حال خود بگذارید تا کلر آن کم شود. حالا آکواریوم را دکورکنید و فیلتر را که نشسته بودید همانطور سرجایش بگذارید.

سیفون کردن آب را به هفته های بعد موکول کنید.

2- هرگز از دارو در آکواریوم اصلی استفاده نکنید، مگر در بروشور آن ذکر شده باشد که برای باکتریهای مفید آکواریوم بی ضرر است.

برای این کار محیطی جداگانه برای ماهی فراهیم کنید و ماهی تحت درمان را در آن محیط با دارو درمان نمایید.

3- هیچگاه از آنتی بیوتیک های با طیف وسیع مانندتتراسایکلین در آکواریوم اصلی استفاده نکنید آکواریوم قرنطینه برای همین منظور است. این آنتی بیوتیک ها فهم و شعور ندارد و بصورت انتخابی عمل نمیکنند. ناخودآگاه تمامی میکروبها و باکتری ها را با هم را از بین می برند که این امر شامل باکتری های مفید نیز می شود.

هرگز مواد داخل فیلتر (مخصوصا سرامیک و بیوبال) را زیر شیر آب شهر نشوئید. آنها را با آب بدون کلر و یا بهتر است با آب خود آکواریوم بشویید.

مواد را در داخل آبی که از آکواریوم سیفون کرده اید بشوئید تا فقط ذرات بزرگی که باعث کاهش راندمان فیلتر شده اند جدا شوند.

البته برای شستن ابر و الیاف درون فیلتر تصفیه می توانید از آب شهر هم استفاده کنید.

هرگز اب کلر دار شهری را بصورت مستقیم داخل آکواریوم نکنید. کلرین آن،باکتری ها را می کشد.

محلول ضد کلرین یا ماندن آب و هوادهی آن کلرین را خنثی می کند.

هرگز تعداد زیادی ماهی با هم داخل آکواریوم نکنید. سرعت سازگاری باکتری ها اینقدر سریع نیست که مثل ماهی خریدن شما آنها هم یک شبه زیاد شوند، آنها به یکباره اضافه نمی شود و این کار زمان می خواهد .

همینطور هیچوقت غذادهی را نیز یکباره افزایش ندهید.

 

اگر از Gravel Cleaner استفاده می کنید، تمیز کردن شن کف و فیلتر راهمزمان انجام ندهید و بین آن دو یک هفته فاصله بیاندازید.

سیکل نیتروژن، سیکل ازت یا چرخه بیولوژیک آکواریوم و یا هر اسمی که برای آن انتخاب کنیم، هر آکواریوم به اجبار این دوره را طی خواهد کرد تا به مرحلۀ ثبات ترکیبات شیمیایی برسد.

هدف از این چرخه، تولید و تکثیر باکتریهای مفیدی است که نیتروژن آب را کنترل نموده و فضولات آبزیان را که در آب رها می شود تجزیه می نمایند.

به دلیل وجود کلرین در آب لوله و آب آشامیدنی شهرها؛ این باکتری ها در آب شهر بسیار کم می باشند. چرا که کلر به عنوان یک مادۀ ضدعفونی کننده هیچ تفاوتی بین باکتری های مفید و غیر مفید قائل نمی شود.

 

دانستن این پروسه و حفظ آن یکی از رموز اولیه موفقیت در پرورش و نگهداری آبزیان است و بی توجهی به آن چیزی جز سرخوردگی و عدم موفقیت، اتلاف وقت و هزینه زیاد و در نهایت بیخیال شدن، به همراه نخواهد داشت و شما هر بار بعد از چند ماه تعدادی از ماهیان خودتان را از دست خواهید داد.

مخصوصا برای آکواریوم های آب شور، ماهیان آب شور و شقایق ها، این چرخه بسیار مهم و ضروری است.

از آنجا که آکواریوم یک محیط بسته است هیچگونه باکتری مفیدی خود به خود در آن وجود ندارد و همواره آن را با آب شهر که فاقد باکتری های مفید است پر می کنیم، پس شما باید در شروع کار استارت این چرخه را خودتان بزنید و بعد به استمرار آن کمک کنید.

شروع این داستان از زمانی است که ماهی ها به آکواریوم وارد می شوند و شما به آنها غذا می دهید. تجزیه غذا ومدفوع ماهی باعث ایجاد NH3 درمحیط می شود که نوعی سم برای موجودات زنده است.

در روزهای هفتم تا چهاردهم از شروع دوده NH3  محلول در آب تا حدی توسط گیاهان طبیعی جذب می شوند (البته اگر گیاه داشته باشید) و باقیمانده به صورت آزاد در آب باقی می ماند که با گذشت زمان، این میزان بالا می رود تا به بیشترین اندازۀ خود می رسد.

در روزهای چهاردهم تا بیست و پنجم، همزمان با این تولید NH3 ؛ باکتری هایی که بطور آزاد در هوا وجود دارند و وارد آب می شوند، شروع به اکسیده کردن NH3 می کنند و آن را تبدیل به NO2یا نیتریت می کنند که نیتریت نیز به نوبه خود سمّی خطرناک است.

مقدار نیتریت هم به تدریج بالا می رود تا به بیشینه خود برسد.

همزمان با این روند، نوعی دیگر از باکتری موسوم به "نیترو باکتر ها" شروع به تکثیر می کنند که کارشان تبدیل نیتریت هابه NO3 یا نیترات است.

از روز 27به بعد (ممکن است تا 47 روز هم طول بکشد) منحنی نیتریت سقوط کرده و میزان نیترات بالا میرود که در این روزها، نیتریت و آمونیاک Amonia به حد پایین و مناسب می رسد و آکواریوم ما چرخه حیاتی خود راکامل کرده است.

 

البته نیترات به اندازه اش سمی نیست و حتّی جهت رشد توسط گیاهان مصرف می شود (کود نیتراته خود یک مثال خوب از آن است ).

اما در یک محیط بسته مثل آکواریوم به مرور زمان که میزان نیترات بالا می رود تعویض قسمتی از آب یا همان عمل سیفون کردن این میزان را دوباره به حد قابل قبول می رساند.

واضح است که بیشتر آبزیان  توانایی تحمل این چرخه را ندارند و در همان هفتۀ اول با مریضی و مرگ و میر ماهی ها مواجه خواهید شد.

برخی افراد نا امید شده و بعد از مدتی دست از نگهداری آکواریوم می کشند، گروه دیگری که افرادی سمج تر هستند، آب آکوارویم را خالی می کنند و سرتاپای آن را می شورند و فکر می کنند که آکواریومشان را خوب تمیز نکردند.... البته معمولا آنها هم بعد از چندبار پر و خالی کردن آکواریوم خسته می شوند و تصور می کنند این سرگرمی بسیار کثیف، خسته کننده و بی نتیجه است!

عدۀ دیگری می خواهند مشکل را با پول خرج کنند، سراغ یک فروشندۀ آکواریوم و ماهی می روند و هر دارویی که فروشنده پیشنهاد می دهد می خرند و باز هم بی فایده خواهد بود.

ایجاد چرخۀ نیتروژن در یک آکواریوم خانگی

برای این کار دو راه حل عمده وجود دارد

اول سیکل نیتروژن با استفاده از ماهی های مقاوم :

تعداد محدودی از ماهی ها هستند که تا حدی می توانند سیکل ازت را تحمل کنند که از میان آن ها تایگر (tiger)، زبرا(zebra)، کت فیش(لجن خوار)، آنجل مونو ( برای آب شور) شناخته شده ترین ها هستند.

می دانید که این ماهی ها معمولاً قیمت نسبتاً کمتری دارند و اگر بمیرند هم ضرر مالی چندانی به همراه نخواهد داشت. پس با تعدادی از همین ماهی ها شروع می کنیم.

گاهی بعضی از دوستان در صرفه جویی اینقدر پیش می روند که از ماهی های خوراک یا ماهی صید (این ماهی ها برای تغذیۀ ماهی های گوشتخوار استفاده می شوند) برای اینکار استفاده می کنند، من فکر نمی کنم راه مناسبی باشد چون معمولا این ماهی ها در شرایط خوبی نگهداری نمی شوند و هر ماهی که شرایط نگهداری خوبی نداشته باشد با خود بیماری و میکروب و عفونت همراه می آورد. پس با سه چهار هزار تومن این همه بیماری نخرید.

این روش واقعا مؤثر است، هرچند که سموم حاصل از سیکل نیتروژن حتی برای ماهی های مقاوم هم بسیار استرس زا هستند ولی معمولا ماهی های ذکر شده دوره را سپری می کنند.

آمونیاک سمی است بسیار قوی و اثر آن برروی دستگاه تنفس ماهی ها را می توان با سوزش ناشی از رفتن شامپو به چشم قیاس کرد – در یک کلام، می سوزاند! - حتی بدتر ، سبب پایداری آسیب بافتهای تنفسی ماهی ها می شود، این آسیب ها آنقدر جدی هستند که ممکن است بعد از مدتی موجب مرگ ماهی ها شوند و حتی اگر برخی از آنها بتوانند این وضعیت را تحمل کنند، طول عمر آنها بسیارکاهش خواهد یافت و اغلب بجای اینکه 3 تا 10 سال عمر مفید داشته باشند، ظرف چند ماه می میرند. گاهی ، افراد برای شروع و در آکواریومی که تازه آن را به راه انداخته اند ماهیانی را انتخاب می کنند که اصلاً تمایلی به قرار گرفتن در چنین محیط به اصطلاح ناپایداری را ندارند.

به هر اگر راه اول را پیش بگیرید ماهی های پیشنهاد شده را در مدت زمان حدود 40 روز در آکواریوم نگهداری می کنید و از آن پس هر ماهی دیگری که مد نظر دارید به آکواریوم وارد می کنید.

دوّم سیکل بدون ماهی :

همان طور که گفتیم ماده اصلی و علت مورد نیاز برای ایجاد این چرخه، آمونیاک است.

پس به این نکته می رسیم که از خودمان بپرسیم که آیا منصفانه است که موجودات زنده را (حتی اگر ماهی های ارزانی و مقاومی باشند) برای خاطر خودمان در چنین شرایط سخت و عذاب آوری قرار دهیم که شرح آن را در مرحلۀ اول گفتیم؟

خوشحالم از این که می توانم بگویم واقعاً ضرورتی ندارد.

این روش که به (Fishless Cycling) یعنی چرخه بدون ماهی معروف است نسبت به روش سنتی، انسانی تر به نظر می رسد چرا که خوب در آن اصلا از ماهی استفاده نمی شود که بخواهد برای ماهی مضر باشد یا نباشد.

یکی از دوستان من آزمایشی انجام داده تا زمان مورد نیاز برای سیکل نیتروژن را در چند آکواریوم به دست آورد، نتایج به شرح زیر است :

آکواریم 40 لیتری- بدون گیاه هفت روز

آکواریم 70 لیتری- با گیاه 2 هفته

آکواریم 23 لیتری- با گیاه 10 روز

آکواریم 23 لیتری- با گیاه 3 هفته

روش کار :

وسایل مورد نیاز شما مقداری آمونیاک است و یک کیت تست میزان آمونیاک در آب.

شما یک کیت برای آزمایش آمونیاک نیاز دارید و یکی برای نیتریت. داشتن یک کیت برای نیترات نیز می تواند کمک کند، اما من دریافتم که همان دوتای اول برای ایجاد این چرخه مهمتر و کافی است.

توجه :نیتریت و نیترات با وجود شباهت زیادی که از لحاظ اسمی به هم دارند، دو فاکتور متفاوت می باشند که نقش آنها در چرخه نیتروژن و آسیبی که به ماهی ها وارد می کنند از هم مستقل و به طور کامل متفاوت است.

شما می توانید با چرخ زدن در اینترنت، یا از فروشگاه هایی که تجهیزات آزمایشگاهی عرضه می کنند و یا از فروشگاه های آکواریوم و ماهی (انواع مجهز آن) این کیت ها را تهیه کنید.

بهتر است که یک پیمانه درجه بندی شده برای اندازه گیری میزان آمونیاکی که به آب آکواریوم اضافه می کنید داشته باشید و همچنین تمام وسایلی که در نهایت برای تعویض آب به آنها نیاز پیدا می کنید. برخی از مردم، ترجیح می دهند برای انجام این چرخه از محصولات تجاری استفاده کنند و برخی نیز فکر می کنند فرقی ندارد و نمی خواهند پولی برای اسم و برند خرج کنند. اینها همه عقاید شخصی است و شما مسلما می توانید چرخه را بدون استفاده ازباکتری های بسته بندی شده در بطری های تجاری هم ایجاد کنید چرا که آنها همه جاهستند، حتی بطور معلق در هوا.

اگر شما یک آکواریم دیگر که قبلاً این چرخه را طی کرده باشد سراغ داشته باشید، استفاده از کمی از ماسه های کف آن با کمی از آب آکواریوم مذکور می تواند در ایجاد چرخه بسیار موثر باشد چون این ماسه ها مکان اصلی زندگی باکتریها است.

ماسه ها را در داخل یک جوراب یا جوراب شلواری قرار دهید و سر آنرا گره زده، سپس درون آکواریم جدیدی که راه انداختید بگذارید تا بخوبی با باکتریهای جدید بذرپاشی شود. همچنین مقداری آب تمیز از آکواریم قدیمی به آکوراریم جدید اضافه کنید.

یک کلک دیگری که می توانید بزنید این است فیلتری را که برای آکوارویمتان خریدید، برای یک هفته در یک آکواریوم که سیکل نیتروژن را سپری کرده قرار دهید تا باکتری ها درون فیلتر ساکن شوند و بعد فیلتر را به آکواریوم خودتان بیاورید. یا اینکه به سادگی لوازم فیلتر جدید را برای یک هفته در آکواریم قدیمی قرار دهید و بعد آن را در فیلتر جدید قرار داده و قبل از شروع چرخه، درون آکواریم جدید بگذارید. اگر هم که این آکواریم جدید اولین آکواریم شماست ودسترسی به آکواریم قدیمی نیز ندارید نگران نباشید، چرا که باز هم می توانید از روش چرخه بدون ماهی استفاده کنید.

حالا دکوراسیون را قرار دادید وآکواریم را پر نمودید، فیلتر هم بخوبی بکار خود مشغول است. دمای آب را به اندازه 30تا 32 درجه بالا ببرید . این عمل به سریعتر شدن چرخه کمک می کند. ولی نیاز نیست که شما صبر کنید تا دما به این حد برسد و بعد آمونیاک را اضافه کنید . این کار را بعد ازپر کردن آکواریم ، هر زمان که خواستید انجام دهید. اگر تصمیم دارید آکواریوم گرمسیری پر از گیاه داشته باشید، حتماً در فاصلۀ طی شدن چرخه نیتروژن گیاهان را اضافه کنید چرا که برعکس ماهی ها، گیاهان کمی آمونیاک در آب را دوست دارند ولی در این صورت باید  دما را به 25 تا 27 درجه کاهش دهید چون بیشتر گیاهان آب خیلی گرم را دوست ندارند.

کیت آزمایش آمونیاک خود را آماده کنید.

 کمی آمونیاک اضافه نمایید.

 با مقدارکمی آمونیاک شروع کنید.

 فقط دو قاشق چایخوری برای یک آکواریم کوچک ( حدود 40 لیتر آب ) و نیم فنجان برای آکواریم های بزرگ ( حدود 200 لیتر ). حالا حدود یک ساعت صبر کنید و اجازه بدهید که آمونیاک در آب حل شود.

سپس میزان آمونیاک را آزمایش کنید. هدف شما باید خواندن رنج آمونیاک در حدود 3 تا 5 میلی گرم بر لیتر (ppm)باشد. اگر دیدید آمونیاک صفر بود. مقدار بیشتری به آب اضافه کنید نه خیلی زیاد؛ به هر صورت شما یک ماده شیمیایی سمی را به کار می برید. اجازه بدهید که آکواریم به کار خود ادامه دهد و دوباره آزمایش کنید.

 به همین روش آنقدر این اضافه کردن آمونیاک و تست کردن را ادامه دهید تا اینکه به هدف تعیین شده برسید. برای این کار ممکن است بخواهید که از محصولات تجاری استفاده کنید.

که باکتریهایی در انواع تجاری در بسته بندی ها و صورت آمونیاک غیر سمی وجود دارند واگر از آنها استفاده می کنید میزان رنج آمونیاک شما بالاتر از حدی خواهد رفت که بدون استفاده از این محصولات شاهد هستید. در این حالت شما ممکن است رنج آمونیاک رابالاتر از 6 ppm مشاهده کنید که برای ماهی ها بسیار سمی است اما تا زمانی که از ماهی در چرخه استفاده نمی کنید نیازی به نگرانی در این زمینه نیست.

پس از اینکه به رنج بالای آمونیاک دست یافتید، همان لحظه اضافه کردن آنرا قطع کنید و این زمانی است که باید در انجام آزمایش و اندازه گیری مقدار آن صبور باشید. اجازه دهید همه چیز روند طبیعی خود را طی کند و به آزمایش آب ادامه دهید. یک یا دو روزی یکبار این کار را انجام دهید. بعد از چند روز می توانید آزمایش مقدار نیتریت را نیز شروع کنید.

 اگر در آب نیتریت را مشاهده نکردید، مسئله ای نیست. این مسئله نیاز به زمان دارد. آب را تعویض نکنید و اجازه دهید کم کم شرایط خود را به دست آورد. وقتی میزان آمونیاک شروع به کاهش کرد باید بتوانید مقادیری از نیتریت را با تست ها اندازه گیری کنید. وقتی که مقدار آمونیاک به صفر کاهش یافت، دوباره شروع کنید به اضافه کردن روزانه مقدار کمی از آن. در حدود یک قاشق چایخوری.

زمانی که میزان نیتریت شما به بیشینه خود رسیده و شروع به کاهش کرد، بدانید که تقریباً کارتان تمام شده و می توانید روی چرخه ای سالم حساب کنید.

 در حقیقت چرخه آکواریم باید سه تا چهار روز بعد از این زمان کامل شده باشد. اما این زمان برای افراد مختلف ممکن است متفاوت باشد. برای شما مبنی این باشد، زمانی که میزان نیتریت و آمونیاک به صفر رسید چرخه آکواریم شما کامل شده است.

حال باید مقدار نیمی از آب آکواریومتان را عوض کنید، لوازم فیلتر خود را عوض نکنید و در حین تعویض آب شن های کف آکواریم را هم دست نزنید و حتی آنها را نشورید. آکواریم را دوباره با آب مناسب پر کنید و دمای آن را به اندازه ای که برای ماهی انتخاب شده نیاز است پایین بیاورید. اجازه دهید که چند ساعت یا برای یک شب کامل، همه چیز روال خود را طی کند . دوباره میزان آمونیاک و نیتریت راچک کنید و اگرمیزان هر دوی آنها هنوز صفر بود، چرخه آکواریم به خوبی انجام شده وآماده پذیرش ماهی می باشد.

 

در خیلی منابع گفته شده که بهتر است همه ماهی ها را هم زمان به آکواریم وارد کنیم، برای آکواریم های با جمعیت بالا و خصوصاً برای افراد مبتدی، بهتر است که ماهی ها یکی یکی و با فاصله اضافه شوند- تنها چند عدد در هفته، تا اینکه – مهم نیست چطور چرخه را تکمیل کرده باشید - کلونی باکتریها همزمان با افزایش فضولات ماهی ها، فرصت تکثیر داشته باشند. اضافه کردن تمام ماهی ها به صورت یکجا معمولاً موجب پیک نیتریت یعنی میزان آمونیاک و نیتریت حتی در آکواریمهایی که چرخه آن به خوبی انجام شده ناگهان افزایش می یابد که ممکن است باعث تلفات گروهی ماهیان و یا سبب ایجاد بیماری شود که علت آن باز هم عذاب و ضعیف شدن ماهی هاست. درصورتی که جمعیت آکواریم بالاست، سرعت افزودن تدریجی ماهی ها باید به گونه ای باشد که جمعیت آکواریم، یک ماه بعد از پایان چرخه، کامل شود. 

مطلبی کلی دربارۀ نگهداری از آکواریوم

 

یک آکواریوم سالم چه مقدار به مراقبت نیاز دارد؟

 

آکواریوم ها گوناگونند، در برخی موارد هیجان انگیزند و قابلیت آن را دارند که برای علاقمندان به طبیعت، یک سرگرمی کامل و در عین حال آرامبخش باشند.

آکواریوم شما می تواند مرهمی آرامبخش بعد از فشار ها و استرس های روزمرّه برای شما باشد و به واسطۀ ارتباطی که بین فطرت شما و ذات طبیعت وجود دارد، شما را سرگرم کند. کافی است یک لیوان چای برای خود بریزید و روبروی آکواریوم خود نشسته ساعت ها به حرکت ماهی ها خیره شوید....

آکواریوم شما، واسطه ای است که با آن می توانید هرروز به جهانی که از دید شما پنهان است، به سادگی بنگرید.

برخلاف چیزی که بیشتر مردم فکر می کنند؛ داشتن آکواریوم نیاز به تخصص آنچنانی ندارد و فراهم کردن یک آکواریوم که بتواند نیازهای شما را برطرف کند اجبار به هزینۀ چندانی هم ندارد.

 نگهداری آکواریوم، اگر بدانید که باید با آن چطور رفتار کنید، بسیار آسان است و می تواند برای شما سرگرمی بی مانندی را فراهم کند.

 معمولا شما نسبت به یک ماهی کمتر از سایر حیوانات احساس وابستگی می کنید، ماهی ها در ایّام تعطیل و زمانی که شما در خانه نیستید، به اندازۀ سایر حیوانات اهلی شما را نگران نخواهند کرد و نیازی به همراه بردن آن ها یا درخواست کمک از دیگران برای نگهداری آن ها در زمانی که بیرون از خانه یا مسافرت باشید نیست.

 

در طبیعت ، اکوسیستم از ماهی ها مراقبت می کند، آب پیوسته در جریان است و همۀ پارامترهای آن متعادل می شوند، دما،مواد شیمیایی، اکسیژن آب و غذا .

ساکنان زیر آب هر یک به نوبۀ خود با انجام وظایف شرایط زیست همۀ آبزیان را در طبیعت کنترل می کنند. فصل ها سپری می شوند و روزها و ماه ها هر چیزی درست سرجای خود قرار دارد و زندگی چرخه ای بی اشکال را سپری می کند.

زمانی که شما این طبیعت را به خانه می آورید، تمام وظایف به دوش شما خواهد افتاد و خودتان هستید که باید اکوسیستم را ایجاد نمایید.

در آکواریوم کوچک شما ماهی ها، گیاهان و سایر آبزیان با هم زندگی خواهند کرد و ما و شما با کمک هم خواهیم توانست شرایطی به خوبی طبیعت برای آن ها فراهم کنید.

 

امروزه به دلیل تجارب بسیار، وجود تجهیزات مختلف و امکانات گوناگون، می توان در منزل برای مدت بیشتری ماهی ها را به حال خود گذاشت و زمان کمتری صرف رسیدگی به آنها کرد. حتّی می توانیم بگوییم که قدرت آن را داریم که به ماهی ها حق انتحاب بدهیم؛ مثلاً در هوایی که دوست دارند زندگی کنند، در یک محیط طبیعی و شرایطی که ماهی بتواند از خودش مراقبت کند.

با این شرایط بعید نیست که با توجّه به زندگی بهتر، عمر بیشتر، غذای آماده و نبود شکارچی ها و ... ماهی شما محیط آکواریوم را به طبیعت ترجیه دهد.

 

 

1 - - آکواریوم چقدر به مراقبت نیاز دارد

 

اولین اطلاعاتی که باید داشته باشیم

1- سایز و اندزۀ آکواریوم ما چقدر است

2- تعداد و تنوّع ماهی ها به چه صورت است

3- مسائل فرعی که پیش می آید

 

با وجود امکانات و پیشرفت علم، برای شما این امکان هست که مدت زمان مورد نیاز برای رسیدگی به اکوسیستم خانگی تان را حتّی به سه یا چهار ساعت در سال نیز محدود کنید؛

امّا برای بیشتر ما اینکه به آکواریوممان رسیدگی کنیم، خودش یک سرگرمی است و حرفه ای است که ما می خواهیم با فعّالیت در آن کمی هم لذّت ببریم. چیزی شبیه باغبانی...

معمولاً بیشتر افراد دوست دارند که حداقل یک بار در ماه، به آکواریوم شان رسیدگی کنند.

یک تجربۀ مفید :

 

بزرگترین آکواریوم ها به کمترین مراقبت نیاز دارند.

فقط 5 دقیقه در هر روز برای کارهایی از قبیل خاموش و روشن کردن چراغ، چک کردن حرارت آب، چک کردن فیلتر ها و پمپ های هوا و غذا دادن. حتی می توانید چراغ ها را نیز به تایمر بسپارید...

دو یا چهار ساعت در ماه ( بستگی به شرایط ماهی و اندازۀ آکواریوم دارد ) برای تمیز کردن فیلترها، تعویض قسمتی از آب و کارهای نظافتی.

به جز این کاری نخواهید داشت.

البته همواره باید مراقب مرگ ماهیانتان باشید که در ادامه به آن می پردازیم...

 

1 - 1 - کارها و مراقبت های روزانه

 

 

الف -) نور ( روشن و خاموش کردن لامپ ) :

بهتر است برای این کار یک تایمر نصب کنید؛ این روزها در اکثر الکتریکی ها پیدا می شود و اگر نبود، لاله زار سر بزنید.

برای نور دهی روی زمانی حدود 12 ساعت در روز تنظیم کنید که این مدت زمان، اصولاً طول گرمایی روز نامیده می شود و ماهی ها به نوربینی در این مدت عادت دارند.

 

 

ب -) دمای آکواریوم ( سیستم کنترل حرارت آب ) :

بخاری های امروزی مطمئن کار می کنند، با این حال شما باید حداقل یک بار در روز دمای آب را چک کنید تا مطمئن شوید همه چیز خوب است و دستگاه ها خراب نشده اند.

مسائلی مثل نوسان برق، اتصال و یا حتی شکستن بخاری بر اثر ضربۀ یک ماهی بزرگ می تواند مسئله ساز شده باشد و بهتر است که شما روزی یک بار این مسائل را چک کنید.

 

 

ج -) ضمناً شما باید بررسی کنید که پمپ هوا و فیلتر تصفیه به خوبی کار می کنند.

 

 

باز هم ممکن است با قطع یا نوسان برق فیلتر از کار افتاده باشد و به دلیل درست قرار نگرفتن محل آن، یا برگشت آب به داخل آکواریوم و خالی شدن فیلتر اکسترنال (این مسئله موجب می شود وقتی برق وصل شد فیلتر کار نکند چون داخلش هوا جمع می شود) ...

 

د -) دو یا سه بار در روز غذا دهید، امّا فقط به همان مقدار که ماهی ها در عرض کمتر از یک دقیقه بخورند و تمام شود.

ماهی هایی که در شب فعّالیت می کنند باید بعد از خاموش کردن لامپ و در شب به آن ها غذا داد.

البته در بارۀ غذا دادن به ماهی ها مقالات مفصّلی در قسمت مربوط موجود می باشد.

 

1 - 2 - کارها و مراقبت های هفتگی

 

- نو کردن (تعویض) آب :

 

چه آکواریوم های کوچک و چه آکواریوم های بزرگی که ماهی های زیاد دارند.

به هر حال باید هر هفته، مقداری از آب آکواریوم را عوض کنید.

برای آکواریوم های بزرگ و آکواریوم های کم جمعیت، این نو کردن آب را یا به طور ماهیانه انجام دهید و یا به مقدار خیلی کم در هر هفته .

چک کردن پارامتر های آب:

یک بار در هفته باید مقدار نیترات و سختی (KH) آب را چک کنید (در ادامه توضیح کامل خواهم داد ).

 

1 - 3 - کارها و مراقبت ها، برحسب پیش آمد

 

تمیز کاری و نظافت آکواریوم :

جمع کردن برگ های پوسیده گیاهان

هرس کردن گیاهان

پاک کردن جلبک ها از روی شیشه

سیفون کردن کف آکواریوم

برداشتن موجودات مرده

پاک کردن فیلتر ها:

پیوسته باید فیتلرها، ابرهای درون آنها و توری ها را تمیز کنید. بعضی از موادّ داخل فیلتر نیز مانند زغال و سرامیک و .. بعد از مدتی کارآیی خود را از دست می دهند و باید عوض شوند.

 

1 - 4 - کارها و مراقبت های سالانه

نو کردن لامپ :

حتّی اگر لامپ شما از نظر نوردهی سالم باشد و در حال کار کردن باشد بهتر است آن را نو کنید چون به مرور زمان از کیفیت نور آن کم می شود.

در صورتی که دو یا چند لامپ دارید آن ها را به فاصلۀ 2 ماه از هم عوض کنید زیرا با نو کردن یکدفعۀ همۀ لامپ ها، نور آکواریوم شما ناگهان تغییر می کند و استرس و دلهره به جان ماهی هایتان می افتد.

لامپ های مهتابی و فلروسنت اگرچه کم دردسر، کم حرارت و کم مصرف هستند، ولی برای ماهی ها استرس زا هستند.

 

2 - - تعویض آب در هفته یا در ماه

 

همان گونه که می دانید ما هر روز در حال ریختن انواع خوراک های مختلف به داخل آکواریوم هستیم.

ماهی ها و گیاهان این خوراک ها را می خورند و بعد از مراحل هضم و استفاده از مواد مغذی، آنچه باقی مانده به صورت فضولات وارد آب می شود.

در آکواریوم هایی که اصولی نگهداری می شوند و مرتب در حال فیلتر شدن هستند، باکتری هایی زندگی می کنند که معمولاً این پسماند ها را مصرف می کنند و درصد آن را در آب متعادل نگه می دارند.

خیلی از این پسماند ها هم که توسط باکتری ها متلاشی نشده اند به وسیلۀ گیاهان جذب می شوند.

امّا در نهایت این گیاهان و باکتری ها هم بعد مصرف پسماندها چیزی دیگر تولید می کنند که اظافه می ماند و البته، پارامترهایی هست که توسط باکتری ها و گیاهان جذب نشود. این پارامتر ها در طبیعت به روش های دیگری به مواد مختلف تبدیل می شوند ولی شما که طبیعت را دقیقا وارد خانه نکردید....

این اظافات برای ماهی ها سمّی خواهند بود و علاوه بر آن، آب را سنگین، سخت (پراملاح) و اکسیژن گیری آن را کم می کند. با مواد دیگر ترکیب می شود و ترکیبات سمی یا غیر ضروری به وجود می آورد و ...

شما با تعویض دائمی قسمتی از آب، در یک بازۀ مرتب زمانی، این موارد را کنترل می کنید.

 

2 - 1 - چه موقع و چه مقدار از آب باید عوض شود؟

 مدت و مقدار این کار وابسته به اندازۀ آکواریوم شماست که با حجم آب درون آن رابطۀ مستقیم دارد. که آن را می توانید از روی جدول زیر بسنجید :

اندازۀ مخزن

مقدار آبی که باید نو گردد

فاصلۀ زمانی برای نو کردن آب

50 - 60 لیتر

10 - 20 لیتر

هفتگي

80 - 100 لیتر

20 لیتر

هفتگي

110 - 120 لیتر

20 - 30 لیتر

هفتگي

160 - 200 لیتر

30 - 40 لیتر

هفتگي

250 لیتر

20% آب

ماهيانه

 

شیوۀ به دست آوردن حجم آکواریوم را در زیر می توانید بیاموزید

 

به طور جداگانه در این مورد مقالاتی نیز موجود می باشد.

 

2 - 2 - اشتباه های رایج

 

الف -) گاهی برخی افراد آب آکواریوم شان را در مدت زمانی کمتر از یک هفته ( برای نمونه 3 روز یک بار ) عوض می کنند. در حقیقت زود به زود این کار را انجام می دهند.

در این شرایط ماهی ها و گیاه های شما به شدت آسیب می بینند؛ باکتری های مفید موجود در آب، فرصتی برای زایش و افزایش نخواهند داشت و شما دائم در حال ریخت و پاش در محیط زندگی ماهی های بیچاره هستید که خود بیشترین عامل استرس و بیمار شدن ماهی ها خواهد بود.

 

ب -) برخی دیگر درست به عکس گروه قبلی، نو کردن آب را به ندرت انجام می دهند. می بینند یکبار به جای یک هفته یک ماه آب را عوض نکردند و چیزی نشد! پس این روش را ادامه می دهند...

دیده شده افرادی به نظر خود نیازی به نو کردن آب نمی بینند و این کار را بیهوده قلمداد می کنند. یا برخی دیگر آب را در هر 3 ماه یک بار و یا در بازۀ زمانی دیگری نو می کنند و در عوض مقدار بیشتری را عوض می کنند. برای نمونه یکجا نصف آب را در هر 3 ماه، عوض می کنند. یا حتی کل آب آکواریوم را !!!

با این کار در آن زمان طولانی که آّبی عوض نشده، مقدار زیادی سموم مختلف در آب انباشته می شود و هنگامی که مقدار زیادی از آب را یکجا عوض می کنید، ناگهان شرایط آب تغییر می کند؛ پس با دو آسیب روبرو خواهیم شد.

اول این که در زمانی که سموم در آب انباشته می شوند آسیب زیادی به ماهی و گیاه می رسد.

دوم آن که با ورود آب جدید به مقدار زیاد، ماهی ها ناگهان دچار استرسی می شوند که ناشی از این ناهمگونی ناگهانی است.

این شرایط اگر در همان لحظۀ اول، ماهی شما را نکشد، عمر آن را بسیار کم، زایش آن را دچار اشکال و شادابیش را کم می کند. بعد می بینید ماهی تان مریض شده و می گویید آکواریوم داری کار سختی است ... ماهی ها الکی مریض می شوند!

دقت کنید که نگهداری از آکواریوم یک سرگرمی است که با گذاشتن چند ساعت زمان در هفته بهترین آرامش را به شما خواهد داد و تنها تعادل است که از شما همچون طبیعت، مادری مهربان برای ماهی ها می سازد.

اگر این زمان کم را هم ندارید، بهتر است از نگهداری ماهی صرف نظر کنید.

 

 

2 - 3 - بیاید شروع کنیم

 

نو کردن آب بدون کثافت کاری :

چه وسایلی لازم دارید؟

- دو سطل تمیز که همیشه مخصوص این کار نگه داشته ایم و هرگز با مواد شوینده و شیمیایی تماس نداشته اند.

-  2متر لوله، یا دستگاه سیفون که امروزه همه جا می شود خرید و در مورد آن مقاله هایی موجود است.

- داروی ضدّ عفونی و محلول خنثی کنندۀ کلر برای شرایطی که آب را مستقیم از لوله می گیرید؛ ( می توانید آب را از 24 ساعت قبل از لوله بگیرید و نگه دارید تا کلر آن دفع شود )

- یک حوله یا دستمال بزرگ و حسابی برای اینکه اگر جایی خیس شد، خشکش کنیم...

* نکتۀ ایمنی*

 

قبل از شروع کار، تمامی قسمت های برقی آکواریوم را از پریز بکشید. پریز اصلی را قطع کنید چون برق گرفتگی در آب مرگ حتمی را به همراه خواهد داشت.

دقت کنید که اگر در آب جریان برق باشد ماهی ها را نمی کشد و شما متوجّه خطر نمی شوید، زیرا ماهی ها با زمین تماس ندارند و در محیط عایق زندگی می کنند. ممکن است جریال وارد آب شود ولی تا زمانی که راه خروج را پیدا نکند ماهی ها را برق نمی گیرد .... ولی دست شما می تواند بهترین راه خروج برای برق باشد که از طریق بدن شما به زمین متصل می شود و شما و ماهی ها با هم می میرید.

چگونه آب را از داخل آکواریوم بیرون بکشیم:

ابتدا حوله را پهن کرده و سطل ها را روی آن می گذاریم. یک سر لوله را در آب آکواریوم و سر دیگر را در سطل قرار می دهیم.

در صورتی که از سیفون استفاده می کنید آن را به روش زیر استفاده فرمایید.

قسمتی از لوله را که درون سطل می گذارید کمی بمکید تا آب جریان پیدا کند. این یک روش سنّتی است که به کمی تمرین نیاز دارد و ممکن است کمی هم از آب وارد دهانتان شود

برای جلوگیری از این اتفاق می توان از "سیفون های ساچمه دار" استفاده کرد که روش استفادۀ آنها در راهنمای خود دستگاه سیفون خواهد بود.

اگر از دستگاه سیفون استفاده می کنید، می توانید سنگ ریزه های کف آکواریوم را نیز تمیز کنید.

 

روش استفاده به این شکل است که :

- با شصت خود ته لوله را بسته نگاه دارید، استوانه را داخل آب قرار دهید و آن را با آب پر کنید.

استوانه را به طور عمود بلند کنید و بیرون از آب نگه دارید و منتظر بمانید تا هوا خارج شود و لوله از آب پر شود.

- قبل از خروج آب از لوله دهانۀ آن را با انگشت ببندید

- استوانه را مثل عکس دوباره زیر آب کنید  تا هوا از آن خارج شود.

- حال استوانه را داخل سنگریزه های کف فشار دهید تا مواد اضافی ته نشین شده را از لای شن ها به همراه آب بیرون بکشد.

وقتی سنگ ریزه های قسمتی را تمیز کردید، با شصتتان ته لوله را ببندید تا شن ها برگردند سر جایشان و دوباره بتوانید قسمت دیگری را سیفون کنید.

 

سعی کنید برای حفظ ریشۀ گیاهان، همواره فاصله ای حدود 2 سانتیمتر از آنها داشته باشید تا ریشه ها را با سیفون خراب نکنید.

در کنار سیفون کردن می توانید کارهای سلیقه ای و مرتب کردن را نیز انجام دهید.

 

چگونه آکواریوم را دوباره پر کنیم؟

 

معمولاً شما آکواریوم را مستقیم از شیر آب خانه پر می کنید.

برای بیشتر گونه های ماهی این که فقط شلنگ آب را داخل آکواریوم بیندازید و آن را پر کنید کافی نیست و شما باید ابتدا شرایط آب را در نظر بگیرید.

وقتی دولت آب آشامیدنی را تولید و تصفیه می کند، شرایط زندگی ماهی ها را در نظر نمی گیرد چرا که این آب را برای انسان ها تصفیه می کنند. کار آن ها این است که آبی را تولید کنند که برای بشر قابل نوشیدن باشد، مزۀ مناسبی داشته باشد، آلودگی و میکروب کم و البته نباید به تجهیزات و لوله های آبرسانی شهر که هزینه بر هستند نیز آسیب برساند.

منطقی است که حجم مواد سنگین آب ( فلزّات ) افزایش پیدا می کند و مواد شیمیایی مانند کلرین که برای کشتن میکروب ها و باکتری های خطرناک استفاده شود را وارد ترکیبات آب می کنند.

همین دلایل کافی است تا آبی که ما در شرایط عادی و کمال سلامت می نوشیم، برای مایۀ مخاطیروی پوست ماهی ها که برای حیات آنها بسیار حسّاس و مهمّ است، خطری جدّی باشد.

همچنین ورود مستقیم آب لوله، به خاطر وجود کلر در آب باکتری های مفید موجود در آکواریوم را نیز می کشد و خود نیز خالی از انواع این باکتری ها می باشد.

 

 

برای این مطلب من سه محصول کمپانی sera را مثال می زنم، البته شما می توانید مشابه همین محصولات را در برندهای مختلف مانند Tetra پیدا کنید. این داروها یا مواد شیمیایی شرایط آب مورد نیاز آب را برای ماهی های شما فراهم می کند.

 

باز هم من در مورد همین محصولات کمپانی sera توضیح می دم ولی برندهای دیگه هم به همین صورت هستند.

Sera Aqutan :

- برای کم کردن استرس ماهی ها

- متعادل کردن سختی آب

- از بین بردن اثر کلرین و سایر ضدعفونی کننده های شیمیایی آب شهر

- کمک به نگهداری و تقویت مایع مخاطی روی پوست ماهی برای مدت طولانی

- جلوگیری از تیرگی و کدر شدن آب

Sera Morena :

- آماده کردن آب شهر، برای ورود به تانک

- مخلوط این محصول و Aqutan با هم، به طور دوره ای در آکواریوم های آب شور باید مصرف شوند.

Sera Nitrivac :

- کمکی برای تکثیر باکتری هایی است که شرایط را برای ایجاد اکوسیستم فعّال فراهم می کند.

- سیکل تنظیم نیتروژن را که از مهمترین چرخه ها در آکواریوم است تثبیت می کند.(برای چرخۀ نیتروژن مقالاتی موجود است)

 

 

چگونه آب مناسب را فراهم کنیم؟

سعی کنید تا جای ممکن درجه حرارت آب تازه ای که می خواهید اضافه کنید، به دمای مخزن (آکواریوم) شما نزدیک باشد.

برای ماهی ها مطلوب و خوشایندتر است اگر آب تازه ای که می ریزید فقط یکی دو درجه خنک تر باشد. مخصوصآ در ماهی های جفت شده، این سرما باعث افزایش سوخت و ساز بدن ماهی و آماده شدن آن برای تخم گذاری می شود.

همزمان که آب را داخل سطل می ریزید هر یک از داروهای پیشنهاد شده را می توانید اضافه کنید.

زمان آن است که آب را به آکواریوم اضافه کنید :

زمانی که می خواهید آکواریوم را با آب تازه پر کنید مطمئن باشید که سنگریزه ها را خیلی زیاد جابجا نمی کنید و یا گیاهی در نیامده باشد.

 

آب را طوری بریزید که دکور و نظم آکواریوم به هم نریزد و گیاهان نیز از ریشه بیرون نیایند. عکس های زیر روش های مناسب این کار را نشان می دهد. می توانید یک ظرف کف آکواریوم خالی قرار دهید و آب را روی آن بریزید تا سنگ ها را به هم نریزد و یا از وسیله ای استفاده کنید که فشار آب را متمرکز به یک نقطه وارد نکند.

بعد از پر کردن آکواریوم، دوباره وسایل برقی آن را به پریز وصل کنید، می توانید چند قطره Sera Nitrivec  یا هر محلولی که برای کنترل نیترات آب فروخته می شود به آن اضافه کنید تا شرایط اکوسیستم زودتر به ثبات برسد.

حالا زمانی است که به گیاهان کود دهید.انواع مختلفی کود در بازار هست و من باز فقط جهت مثال می گویم اگر خواستید کمی از Sera Aqutan استفاده کنید.

 

برای کود دهی آکواریوم بسته به این که از قرص یا کود مایه استفاده می کنید، می توانید از شکل زیر کمک بگیرید. قرص را در اطراف ریشۀ گیاه زیر ماسه ها قرار دهید و اگر کود مایع است آنرا طبق دستورالعمل در آب بریزید.

  

3 - - چگونگی اندازه گیری شرایط آب

 

هر هفته یک بار باید سه شاخص مهم آب را بررسی کنید :

نیتریت و آمونیاک - سختی یا KH - اسیدیته یا PH

 

 

نیتریت :

نیتریت نتیجۀ تجزیه و فساد فضولات ماهی ها است.

این ماده مانع توزیع اکسیژن در بدن ماهی است، یعنی به جای سلول های اکسیژن، نیتریت به گلبول های قرمز یا سلول های اکسیژن گیر ماهی می چسبند و ماهی مسموم می شود.پس که وقتی مقدار آن در آب بیش از استاندارد باشد ماهی ها دچار خفگی می شوند.

در آب، نوعی باکتری مفید زندگی می کند به نام "نیتروباکتر" که نیتریت را مصرف کرده و میزان آن را تنظیم می نماید.

جمعیت این باکتری ها به وسیلۀ شرایط ماهی ها و نوع تغذیۀ آن ها تعیین می شود.

عواملی مثل توجه نکردن به آلودگی های مختلف مانند ماهی مرده و برگ گیاهان مرده که در آب مانده و پوسیده باشد باعث افزایش ناگهانی نیترات شده و کنترل میزان نیتریت از دست باکتری ها خارج شود. یکی از عوامل مهم دیگر در این مسئله زیاد غذا دادن به ماهی ها است که غذاهای خورده نشده در آب باقی می ماند و به سرعت فاسد شده تولید نیتریت می کند.

 

به همین دلیل است که شما باید هر هفته میزان نیتریت آب را بسنجید.

بهترین زمان برای این کار وسط هفته می باشد ( هفته از روزی که مقداری از آب را نو می کنید شروع می شود ).

اگر این میزان را در صبح قبل از نو کردن آب بسنجید،اطلاعات مفیدی از زمانی که چرخۀ نیتروژن به خوبی در حال گردش است به دست می آورید.

 

بعد از نتیجۀ تست نیتریت چه کنیم؟

سنجش/اندازه گیری و محاسبۀ اینکه اوضا از چه قرار است.

در میزان 0.1 میلی گرم بر لیتر (ppm) و کمتر

همه چیز خوب است و آب را مثل همیشه سر موقع نو کنید.

اگر نتیجه 0.3 میلی گرم بر لیتر (ppm) باشد

هرچند آلودگی جزئی است، نو کردن آب باید در آخر هفته انجام شود. حالا 20 میلی لیتر از Sera Nitrivec یا هر محلول جایگزین از سایر ماک ها به ازای هر 100 لیتر آب به طور مستقیم به آب اضافه کنید.

جریان پمپ هوا را چک کنید که بدون مشکل باشد

دقت کنید شاید یک ماهی مرده باشد.

میزان 0.5 میلی گرم بر لیتر (ppm) نیتریت

یعنی آب به شدت آلوده شده، مقدار کمی از آب را نو کنید ( حدود 30% ) آب نو را باید با Sera Aqutan و Sera Nitrivec آماده کنید ( 20 میلی لیتر به ازای هر 100 لیتر آب ).حتماً سعی کنید دلیل آلودگی را پیدا کنید.

آیا جریان فیلتر درست است؟ آیا ماهی مرده است؟ آیا زیادی غذا می دهید؟ باید توجه کنید که شاید غذا اضافه می ماند.

برای اندازۀ 1.0 میلی گرم بر لیتر (ppm) یا بیشتر

فوری نصف آب را عوض کنید، و آب تازه را با Sera Aqutan و Sera Nitrivec به میزان 20 میلی لیتر در هر 100 لیتر آماده نمایید.

به مدت 3 روز هر روز 20 میلی لیتر برای هر 100 لیتر، از Sera Nitrivec به آب آکواریوم اضافه کنید.

باز هم باید به دنبال دلایل آلودگی بگردید.

 

 

دلایل گوناگونی برای بالا بودن سطح نیتریت وجود دارد :

الف -) آکواریوم شما کاملاً از ماهی پر شده، این وضعیت نیتریت تا 4 هفته ادامه خواهد داشت و ممکن است برخی ماهی ها بمیرند.

بهتر است با شخص با تجربه ای در مورد انواع و تعداد ماهی ها مشورت کنید.

ب- ) سیکل ازت طی نشده، یا این که در 14 روز اوّل از Sera Nitrivec و یا سایر داروهای کاهندۀ نیترات استفاده نمی کنید.

ج - ) فیلتر تصفیه ندارید یا اگر دارید درست کار نمی کند

د - )ممکن است شما اخیراً دارویی از خانوادۀ آنتی بیوتیک ها و یا ضد عفونی کننده ها استفاده کرده باشید و این دارو باکتری های مفید آب را که نیتریت را تنظیم می کنند کشته باشد. دقت کنید که این داروها بین باکتری ها و میکروب ها و مفید و غیر مفید فرقی نمی گذارند.

 

ه - ) تعداد وعده های خوراک ماهی ها زیاد است یا این که در هر وعده زیاد غذا می دهید.

 

3 - 2 - میزان اسیدیته (PH) و سختی کربنات

 

شرح میزان PH آکواریوم شما ،با توجه به اسیدی یا بازی بودن آب.

 

سختی کربنات، شما را مطمئن می سازد که اندازه گیری مقدار PH درست است. کم کردن سختی کربنات باعث می شود که مقدار PH ثبات کمی داشته باشد. استانداردهای مذکور برای میزان این دو شاخص (PH و KH)برای تمامی آکواریوم ها در همۀ اندازه ها ثابت است.

یعنی در این مورد باید به دو متغیّر همزمان توجّه کرد که کاملاً به هم مربوط هستند و با هم رابطۀ مستقیم دارند. 

اقدامات:

الف-) دی اکسید کربن را به کمک Sera Co2 یا یک منبع دیگر دی اکسید کربن، تا وقتی که PH از 7.2 به 7.5 برسد اضافه کنید.

 

ب-) با استفاده از Sera Super Active Blackpeat Granulate e.g ( کود گیاهی اکتیو شده ) و قرار دادن محتوای یک بستۀ 500 گرمی آن در فیلتر تصفیۀ دستگاه شروع کنید. اگر نبود می توانید از سایر انواع خاک گیاه استفاده کنید.

سپس روزانه مقدار PH و KH را اندازه بگیرید. هنگامی که به اندازۀ نرمال رسید کود را از فیلتر تصفیه خارج کنید.

به دلیل بالا بودن سختی کربنات در این حالت، پایین آوردن PH مشکل می شود.

اقدامات :

الف -) مقدار جزئی از آب را نو کنید، برای این کار از آب مقطّر استفاده کنید و البته این کار را با شتاب و ناگهانی انجام ندهید، در همان بازۀ زمانی همیشگی که آب را عوض می کردید و به همان اندازۀ همیشگی (هفتگی یا ماهیانه ) این کار را با آب مقطر انجام دهید.

آب خالص (آب مقطّر) را می توان از باطری سازی ها و یا آزمایشگاه ها فراهم نمود و یا این که آن را به آسانی با روش تقطیر تولید کرد.

ضمناً مطابق دستور قسمت قبل، با استفاده از کود گیاهی در فیلتر، آب را تصفیه کنید.

 

ب -) روزانه به طور مرتّب از Sera PH-minus یا هر مادۀ کاهندۀ PH که برای موجودات زنده خطرناک نباشد استفاده نمایید.

مصرف روزانه برای این است که دارو تا 2 روز می تواند PH شما را پایین بیاورد و دوباره بالا خواهد رفت.

همچنین سختی کربنات را بررسی کنید، خواهید دید که با هر بار اضافه نمودن این دارو جریان سختی کربنات کاهش پیدا خواهد کرد. وقتی که مقدار سختی کربنات به 6dKH رسید، شروع به استفاده از کود گیاهی در فیلتر تصفیه نمایید، برای چند روز دیگر مقادیر PH و KH را اندازه بگیرید تا از تعادل آن مطمئن شوید.

ج -)تهیّه کردن CO2

به کمک دستگاه اضافه کنندۀ CO2 آن را به آب اضافه کنید تا PH شما از 7.2 به 7.5 برسد. کپسول دی اکسید کربن را می توانید از فروشندگان لوازم پزشکی نیز تهیه کنید.

 

در چنین شرایطی که سختی کربنات بالا است ( بیش از 15dKH ) شما نباید مقدار PH را با CO2 به زیر 7 برسانید. زیرا خود این نیز به نوعی دیگر خطرناک خواهد بود.

 

در این حالت حتماً آب لوله و آب شهر شما سختی کربنات پایینی دارد.

اگر از روش استفاده از کود گیاهی در فیلتر و یا استفاده از Sera Minus و ... شروع کنیم، ممکن است سختی کربنات آب بیشتر کاهش پیدا کند و این موجب می شود مقدار PH ناپایدار باشد و ممکن است در شرایطی اینچنینی، ناگهان به شدّت کاهش پیدا کند.

 

اقدامات :

الف -) افزایش میزان سختی کربنات : با اضافه کردن KH plus طبق دستور مصرف، تا جایی که KH به 6 درجه برساند و البته این افزایش باید به تدریج صورت بگیرد.

با این روش مقدار کمی به PH افزوده خواهد شد و ادامه پیدا خواهد کرد.

 

پیشنهاد می کنم برای شتاب دادن به این افزایش چند سیچلاید به آکواریوم اضافه کنید و اگر امکان دارد از PH plus استفاده کنید.

ب -) مقدار کمی از آب رو فوری عوض کنید، این کار نیز مقدار کمی PH را افزایش می دهد والبته در صورتی که سختی بیش از 4 باشد این کار فقط آب را برای تغییر PH حساس می کند.

 

4 - - مراقبت بر اساس پیش آمد

 طبیعی است که اولین هدف شما از نگهداری آکواریوم، لذت بردن از آن است؛ و شرط می بندم شما هم از این که سایرین از آکواریوم شما تعریف کنند و شما را تحسین نمایند، لذّت می برید.

بسیاری از کسانی که تازه شروع به آکواریوم داری نموده اند، با وسواس زیاد و دقت و ظرافت هر روز تغییراتی در دکوراسیون آکواریوم، جای گیاه ها و سنگ ها و . . . می دهند.

به یاد داشته باشید که هر زمان دستتان را داخل آب می کنید، مانند هیولایی وارد زندگی ماهی ها می شوید و باعث استرس یا بهتر بگویم وحشت ساکنان داخل آب هستید.

با ریشۀ گیاه ها به احتیاط برخورد کنید و بدانید برای گیاه ها باید زمان و حوصلۀ زیادی صرف کرد.

سعی کنید تا تمیز کاری و اعمال سلیقه و دست توی آب کردن ها را، یکبار در هفته و در همان زمان تعویض آب انجام دهید.

 

 

4 - 1 - چگونگی پاک کردن جلبک ها

 

بعد از مدّتی که از عمر آکواریوم شما می گذرد ممکن است با لکّه های سبز و قهوه ای روی شیشه و لوازم داخل آکواریوم مواجه شوید. مخصوصاً در مورد آکواریوم هایی که در معرض تابش نور روز قرار دارند این موضوع بیشتر به چشم می خورد. اول گفته باشم که نگران نباشید، چرا که رشد این جلبک ها نشان دهندۀ شرایط خوب زیستی تانک شما است و برای از بین بردن آن ها راه های زیادی دارید.

 

اگر اهل مبارزۀ بیولوژیکی هستید، برای کاهش طبیعی این جلبک ها می توانید از ماهی هایی که این جلبک ها را می خورند استفاده کنید، اصطلاحاً به این ماهی ها لجن خوار نیز گفته می شود. این گیاهخواران کوچک از رشد بیش از حد جلبک ها جلوگیری می کنند ولی آنها را ریشه کن نخواهند کرد، چرا که طبیعت به آنها یاد داده که منابع غذایشان را تمام نکنند و به آنها فرصت رشد دوباره بدهند.

برای تمیز کردن جلبک های روی شیشه می توانید از وسایلی که برای این کار ساخته شده نیز استفاده کنید.

به عنوان نمونه وسایل مغناطیسی که از دو قسمت تشکیل شده و این رو قسمت در دو طرف شیشه ( یکی داخل آب و دیگری بیرون در دست شما ) قرار می گیرند و به کمک نیروی مغناطیس به هم می چسبند و شیشه وسط آن دو قرار می گیرد و به آسانی می توانید از بیرون، داخل شیشه را تمیز کنید.

وسیلۀ قدیمی تری نیز هست که به شکل یک تی کوچک است و یک تیغه فلزی دارد و از داخل باید شیشه را بسابید.

در صورتی که خواستید، کمپانی Sera محصولی به اسم Sera algae checklist دارد که با استفاده از آن از تمیز کردن جلبک ها خلاص می شوید. به احتمال زیاد شرکت های دیگر هم محصولات مشابهی دارند.

 

 

4 - 2 - بی توجّهی !! خوراک زیاد برای ماهی ها همان دوستی خاله خرسه...

  

 

پیش می آید که شما به ماهی ها غذا می دهید و تکه هایی از آن خورده نمی شود یا لابلای سنگ ها و ماسه ها رفته آنجا می ماند... این خوراک ها معمولا بعد از چند دقیقه بوی خود را از دست می دهند و خوب طبیعی است که ماهی ها دیگر تلاشی برای خوردن چیزی که اصلا از وجودش خبر ندارند نمی کنند و غذا همانجا شروع به فاسد شدن می کند.

برای تمیز کردن این خرده غذاها ماهی های بسیاری هستند که به داد شما خواهند رسید؛ انواع کوریدوراس و لوچ ها و گربه ماهی ها از این دسته هستند.

در غیر این صورت شما باید یا هر بار، به وسیلۀ سیفون این باقی مانده ها را از آب خارج کنید و یا از فیلتر هایی مانند Sera Gravel Cleaner استفاده کنید که مخصوص تمیز کردن قسمت کف آکواریوم است.

4 - 3 - ماهی مرده - برگ های پوسیدۀ گیاهان

همیشه به یاد داشته باشید که ماهی مرده را همان زمان مشاهده از آب بیرون بیاورید.

امّا در مورد برگ های پوسیده زیاد هم عجله نکنید. بهتر است صبر کنید تا زمان نو کردن دوره ای آب برسد و آن هنگام برگ ها را خارج کنید.

 

 

4 - 4 - قسمت های شیشه ای

 

آب گرم + PH minus به راحتی می تواند شیشۀ داخل را هنگامی که آکواریوم خالی است پاک کند.

بیرون شیشه را زود به زود تمیز کنید زیرا کثیف شدن آن به روشنایی را که برای ماهی ها و گیاهان لازم می باشد، کاهش می دهد.

برای این کار از شیشه پاک کن های معمولی می توان استفاده کرد.

 

* نکتۀ مهم * مایع شیشه شور را روی شیشه اسپری نکنید، بلکه آن را روی پارچه اسپری کرده و دستمال را روی شیشه بکشید.

هرگز نگذارید مواد شیمیایی با آب تماس داشته باشند. ماهی ها به سادگی می میرند.

 

4 - 5 - رسوبات آهکی

 

رسوباتی که معمولا روی شیشۀ بخاری و یا لبه های آکواریوم و ... می چسبند را به کمک Sera Biofibres می توانید کم کنید.

برای تمیز کردن این نوع آلودگی کافی است با مسواکی که در محلول Sera PH minus خیسانده اید، محل رسوب را بسابید.

اگر دسترسی به مواد فوق ندارید از سرکه می توانید استفاده کنید

 

5 - - فیلتراسیون

5 - 1 - صاف کننده ( فیلتر تصفیه )

 

یک فیلتر تصفیه چرخۀ زندگی را در آکواریوم مشخص می کند.

در واقع یک فیلتر تصفیه در آکواریوم شما نقش قلب، ریه و کلیه ها را با هم به عهده دارد.

پمپ این دستگاه در واقع جریان آب را در آکواریوم شما به چرخش در می آورد. درون اغلب این فیلتر ها صافی های مکانیکی و شیمیایی مختلفی موجود است که هر یک به نوبۀ خود چیزی را از آب می گیرد و یا به آن اضافه می کند و بهترین اکوسیستم مصنوعی را برای آکواریوم شما فراهم می کند. البته بدانید که حتّی کلیه، تا اندازۀ معیّنی می تواند مواد زائد را از بدن بگیرد و برای سایر موارد باید به توالت تشریف برد.

در نهایت آبی که به تانک بر می گردد آماده برای دریافت اکسیژن و مخلوط شدن با آن است.

5 - 2 - قدرت مناسب برای فیلتر شما

 یک انسان را در نظر بگیرید، تمامی اندام های او متناسب با هم ساخته شده و کار خود را در اندازۀ لازم انجام می دهند.

برای فیلتر نیز باید تناسب رعایت شود و فیلتری در خور آکواریوم انتخاب گردد.

 

بعضی گمان می کنند هرچه فیلتر قویتر باشد بهتر است و برای آکواریوم 60 لیتری از فیلتری با قدرت تعریف شده برای آکواریومی 500 لیتری استفاده می کنند!!!

اوّلین چیزی که به نظر خواهد آمد، جریان بسیار زیاد آب است که بدون تناسب با شرایط زندگی ماهی شما خواهد بود و ماهی ها را به مرور خواهد کشت.

آب در مدت زمان خاص، تعداد دفعات بیشتری از فیلتر عبور خواهد کرد و این، از زندگی درست باکتریهای ضروری آب و فعالیت مفید آن ها جلوگیری می کند.

 

برای حساب کردن مشخصات فیلتر مناسب، از فرمول زیر استفاده کنید :

تقریبا 2 تا 4 درصد اندازۀ تانک شما برای حجم فیلتر مناسب است ( کمی بیشتر ایرادی ندارد ).

قدرت پمپ باید به گونه ای باشد که در هر دقیقه به اندازۀ 3 برابر حجمی که در بالا گفتیم ( حجم مخزن فیلتر ) را از خود عبور دهد.

اگر به ریاضی علاقه ندارید :

در یک جمله : فیلتر باید کم کم برای 4 هفته در آکواریوم بدون تمیز کردن کار کند.

محاسبۀ کار کردن درست یک فیلتر :

همیشه به این نکته توجه کنید که معمولا تولید کننده هنگام حساب کردن مشخصات فیلتر، فیلتری را محاسبه می کند که محفظه های آن خالی از مواد تصفیه کننده است. این اجزا مقدار زیادی از فشار را خواهند کاست. پی به میزان خیلی کمی فیلتر را قوی تر تهیه کنید.

شما باید با بررسی های پیوسته، بهترین مواد را برای داخل فیلتر خود را مناسب با شرایط آکواریوم تان پیدا کنید.

شرایط باید طوری باشد که تمام حجم مخزن فیلتر بتواند طی 15 ثانیه جابجا شود.

5 - 3 - چطور و چگونه مواد به صورت فیزیکی و بیولوژیکی فیلتر می شوند؟

 

برای شروع، فیلتر باید از ورود هر جسم شناور و غوطه ور در آب، به داخل جلوگیری نماید که این مرحله فیلتر مکانیکی نامیده می شود.

امّا قسمت دوّم بسیار مهم تر است و تمام فضولات و کثافت های آب را متلاشی و تجزیه می کند که فیلتر کردن بیولوژیکی نام دارد.

البته فیلتر خود این کار را انجام نمی دهد، در واقع، فیلتر مکان و شرایط را برای تجمع و زندگی باکتری هایی فراهم می کند که آن ها این کار را انجام می دهند.

شرایط و ساختمان اساسی فیلتر :

شرایط و ساختمان فیلتر شما، پیش شرط مهمّی برای گسترش نیاز های گوناگون در داخل فیلتر می باشد.

دلیل : هر نوع باکتری محل و شرایط خاص خود را می پسندد.

 

سرعت زیر آب :

نکتۀ دوّم سرعت آب در سرتاسر فیلتر است. جریان باید به اندازه ای قوی باشد که بتواند به باکتری اکسیژن لازم را برساند و از آن قوی تر نباشد. در غیر این صورت میکرو موجودات شسته خواهند شد.

ترتیب قرار گیری مواد در فیلتر ها :

 

سومین معیار طبقه بندی رسانه های داخل فیلتر است. اگر این کار به درستی انجام شود عملیات فیلتر به راحتی برای هفته ها بدون نیاز به نظافت ادامه پیدا خواهد کرد.

 

5 - 4 - مواد داخل فیلتر :

 

پشم یا الیاف

به عنوان یکی از جدید ترین ساخته ها برای این امر است. مارک های خوب آن را به قیمت کم می توانید خریداری کنید و برای مدّت بسیار زیادی تارهای آن برای شما مواد داخل آب را که باعث تار شدن آب می شود به دام خواهند انداخت و آب را شفّاف خواهد کرد.

پیشنهاد می شود در ابتدا یا انتهای فیلتر قرار داده شود.

فیبر های بایو Bio Fibres

همان کار الیاف را انجام می دهد با این تفاوت که از مواد طبیعی گیاهی ساخته شده.

آب کش بایو Biopur

شبیه سرامیک است ولی گیاهی ، که متخلخل است و به عنوان صافی قوی استفاده می شود و می تواند علاوه بر به دام انداختن ذرّات، محلّ مناسبی برای زندگی باکتری ها باشد.

سرامیک

متخلخل است و به عنوان صافی قوی استفاده می شود و می تواند علاوه بر به دام انداختن ذرّات، محلّ مناسبی برای زندگی باکتری ها باشد.

 

 

5 - 5 - سیستم کار فیلتر

فیلتر ها در دو نوع شناخته شده اند :

الف -) فیلتر های بیرونی :

اگر تصویر را دنبال کنید می توانید یک نظم طبقه بندی شدۀ مساعد از فیلتر و چگونگی پر کردن آن از بهترین مواد خواهید رسید.

با این ترتیب قرار گیری فیلتر شما کمترین نیاز ممکن را به نظافت خواهد داشت.

 ب -) فیلتر های درونی:

شیشۀ کناری آکواریوم بهترین مکان برای نصب آن ها می باشد.

این مدل ساخت شرکت Sera در دو سایز 9 و 11 لیتری طرّاحی شده که می توان مواد مختلفی را داخل محفظه های آن ریخت.

سیستم کار و عبور آب را می توانید در شکل ملاحظه بفرمایید.

این سیستم مجهز به بخاری هم هست که هنگام تمیز کردن باید آن را جدا نمایید.

  

حتّی محلّی در آن تعبیه شده که فضولات و پسماند های آکواریوم را آن جا جمع می کند و شما برای سیفون کردن فقط آن قسمت را تمیز می کنید.

 

5 - 6 - با یک فیلتر چه کارهای دیگری می توانیم انجام دهیم؟

 

 صاف کردن در کنار کود گیاهی سیاه اکتیو

در بخش های قبلی راجع به اندازه گیری متغیّر های آب و راه های تنظیم آن ها صحبت شد.

این کود ها برای مدّت طولانی می توانند مقادیری اسید را کم کم به آکواریوم اضافه نمایند که برای تنظیم PH مناسب است.

 

 

کربن فعّال ( زغال اکتیو )

بعد از درمان بیماری ماهی ها با دارو، می توان با این نوع زغال اثرات دارو را از بین برد.

این مادّه می تواند انواع رنگ و بو را از آکواریوم بگیرد.

هنگام استفاده از زغال Bio pur اثر نخواهد کرد، پس استفاده ننمایید.

همچنین کربن تمام مواد کود گیاهی را نیز خواهد گرفت و این دو را نباید با هم در فیلتر قرار داد.

 

6 - - نگهداری از ماهی ها در هنگام مسافرت

 

گفتیم که ماهی ها برای شما دردسری ندارند و می توانید به راحتی آن ها را تنها گذاشته و به تعطیلات بروید.

برای این کار، یک تایمر و یک غذا دهندۀ اتوماتیک کافی است.

البته می توانید از کسی بخواهید که به جای شما از آکواریوم تان نگهداری کند.

محصولات شرکت Sera در این زمینه امکانات مناسبی برای شما فراهم نموده.

یک تایمر برای خاموش و روشن کردن لامپ ها و پمپ ها

یک غذا دهندۀ خودکار برای غذا دادن به ماهی ها

حتماً یک هفته قبل از آن که به سفر بروید تمامی وسایل فوق را امتحان کنید که دچار اشتباه نشده باشید.

البته این وسایل هزینۀ چندانی به شما تحمیل نخواهند کرد.

بهتر است نوعی از غذا دهنده را انتخاب کنید که قسمت های جداگانه برای غذاهای مختلف داشته باشد.

 

هنگام پر کردن محفظه ها آن ها را زیاد پر نکنید( به اندازۀ غذایی که ماهی در یک یا دو دقیقه می خورد کافی است ) ، ماهی هرگز از گرسنگی نمی میرد، ولی از سیری زیاد خواهد مرد و البته این غذای اضافی آب آکواریوم را آلوده خواهد کرد.

جستجو

سیستم آمار بازدید کنندگان

بازديد امروز :55
بازديد روز گذشته :67
بازديد اين هفته :352
بازديد اين ماه :976
مجموع آمار بازديد ها :109014

درحال حاضر 4 میهمان و هیچ یک از اعضاء آنلاین می باشد.