سه شنبه, 02 بهمن 1397

فيتوپلانكتون ها

از لحاظ شرح فيتوپلانكتون، این جاندار نوعی گیاه تک سلولی است ، این موجود همواره در آب شناور است و حتی توانایی شنا کردن در خلاف جهت جریان آب را ندارد و تنها می تواند به مقدار بسیار کمی در جهت جریان آب شنا نموده و مسیر خود را مشخص کند.

فيتو پلانكتون ها را به ۳ دسته بزرگ تقسيم بندى مى كنند:

"كوكوليتوفوريدها" - "دياتومه ها" - "دينوفلاژلاته ها"

اسكلت نوع كوكوليتوفوريد ها از كربنات كلسيم ساخته شده. ولی پوسته دياتومه ها از سيليكا پوشيده شده است. سيليكا همان ماده اوليه سنگ، شيشه و كوارتز است.

 

كوكوليتوفوريدها و دينوفلاژلاته ها پلانكتون هاى آبزی آب شور هستند اما دياتومه اساساً در آب شيرين زندگی می کند. پیر ترین فسيل کشف شده از دياتومه ها مربوط به ۱۴۰ ميليون سال پيش است. همین امر موجب شده كه برخی دانشمندان گمان كنند كه منشأ دیاتومه ها انواع گیاهان علفی هستند كه قادرند سليكا را از تركيبات سنگى ديگر جدا كرده و به آب وارد کنند. فيتوپلانكتون ها را مى توان در تمام درياها، رودخانه ها و درياچه ها و برکه ها مشاهده كرد. ولى نقش اصلی و تعیین کنندۀ فيتوپلانكتون ها بر سرنوشت كره زمين اساساً بر عهدۀ انواع ساکن در آب های شور می باشد. فيتوپلانكتون هاى اقيانوسى در قاعدۀ هرم غذايى دريايى قرار گرفته اند و تقريباً همه موجودات دريايى به چیزی که آنها می سازند، نيازمند هستند. به رغم اندازه كوچكشان، نقش آنها در توليد مواد گياهى در كره زمين قابل توجه است و در حقیقت این گنجینۀ گیاهی شناور در دریاها چیزی در حدود تمام گیاهان موجود در خشکی می باشند.

 

این پلانكتون هاى مقیم دريا به اگرچه در مقايسه با گياهان آوندى روى زمين از وزن زنده بسيار ناچيزى برخوردارند ولى عملكرد فتوسنتز آنها تقريباً با عملكرد گياهان روى زمين برابرى مى كند. علت آن بالا بودن بازسازى مواد در اين دسته از گياهان است. به عبارت ديگر يك واحد وزن زنده از پلانكتون ها قادرند بسيار بيشتر و سريع تر از يك واحد وزن زنده از گياهان ساکن خشکی، توليد گياهى داشته باشند.

اين گياهان كوچك نياكان تمام گیاهان فعلى هستند. فيتوپلانكتون ها گازكربنيك هوا را گرفته و در فرآيند فتوسنتز آن را مصرف می کنند، نتیجۀ آن تولید اكسيژن و رها سازی آن در طبیعت است. آنها همچنين لایه های نازک كربنات كلسيم نيز مى سازند. اين رسوبات كوچك بعد از ميليون ها سال تبدیل به صخره هاى بزرگ و بزرگي شده اند كه در برخى از مناطق جهان به صورت جزیره سر از دريا درآورده اند.

مواد آلى كه توسط اين گياهان كوچك توليد مى شود نقش مهمى در اقتصاد جهانى بازى مى كند. اين ذرات آلى كه به صورت باران به كف اقيانوس ها باريده اند و رسوب كرده اند منابع اصلى گاز و نفتى هستند كه امروزه رکن اساسی زندگی ما را تشکیل می دهد.

ظاهر این موجودات نیز زیبا و فریبنده است...

  

كوكوليت ها همواره گرد نيستند بلكه برخى از آنها ورقه اى، كلم مانند، ترومپت مانند و یا شبیه ستاره هستند.

  

اسكلت خارجى دياتومه ها از اكسيدسيليكات تشكيل شده است. دينوفلاژلات ها تنوع ظاهری بیشماری دارند.

  

بدون توجه به شكل و اندازه پلانكتون ها، نقش اسكلت خارجى حفاظت از آنها است. در كف اقيانوس، دنيايى است كه در آن پلانكتون ها، پلانكتون هاى ديگر را مى خورند. بنابراين يك مسابقه تسليحاتى براى حفاظت از پلانكتون هاى گياهى برقرار است و در دورۀ تکامل این موجودات همواره در حال ساخت سیستم دفاعی جدیدتر هستند.

 

صرفنظر اندازه بسيار كوچك پلانكتون هاى گياهى، آنها مى توانند به سرعت زیاد شوند و اگر شرايط مناسب باشد یک توده پلانكتونى را مى توان حتی به وسيله ماهواره ها از فضا تشخيص داد.

يك گونه از كوكوليت ها كه به احترام هاكسلى Emiliania huxleyi نامگذارى شده است، نور خورشيد را منعكس مى كند و زمانی كه جمعيت اين گونه در محیطی زیاد می شود، ميليون ها هكتار از اقيانوس ها از آسمان همچون آينه به نظر مى رسند. برخى از دينوفلاژلاته ها در هنگام تکثیر، ممكن است مواد سمى از خود ترشح نمايند. اين پديده که به جذر قرمز معروف است، در برخى از مواقع باعث كشته شدن ميليون ها آبزی دیگر مى شود.

می دانیم که تاثير پدیدۀ گرم شدن کرۀ زمین مى تواند بر جمعيت پلانكتون ها تأثیر مستقیم بگذارد، سپس هرگونه افزايش يك باره و جهش در جمعيت پلانكتون ها مى تواند بر الگوى مهاجرت ماهى ها، آهنگ رشد آنها، ميزان مرگ و مير آبزیان و پارامترهای شیمیایی آب و البته بر تراكم گازهاى حياتى در اتمسفر تاثير داشته باشد. به طور قطع در نهایت اين مجموعه از تغييرات مى تواند بر سرنوشت انسان نيز تاثير قابل توجهى داشته باشد.

دياتومه ها موضوع كارهاى تحقيقاتى اكولوژيست ها وزيست شناسان تكاملى هستند چرا كه پوسته سخت آنها به خوبى محفوظ مى ماند. علاوه بر اين، اين گياهان تك سلولى را مى توان در هر نوع توده آبى به فراوانى يافت. حتى در برخى از محيط هاى خشك، تنه درخت و سنگ هاى مرطوب نيز دياتومه يافت مى شود. برخى از دياتومه ها نظير Biddulphia laevis و Actinocyclus, Skeletonema punctatum گونه هاى سانتريك هستند. اين بدان معنى است كه اين دياتومه ها از نظر شکلی متقارن هستند.

دينوفلاژلاته ها به خاطر داشتن زوايد شلاق مانند خود معروفند. علاوه بر اين گروهى از پلانكتون هاى دريايى به خاطر تنوع فراوانشان شناخته شده هستند. برخى از آنها با فتوسنتز زنده اند، برخى ديگر، انواع پلانكتونى ديگر را مى خورند و برخى قادرند نور توليد نمايند. برخى از اين پلانكتون ها انگل هستند و برخى ديگر قادرند ماده سمى از خود ترشح نمايند. اين مواد سمى مى تواند بسيارى از جانوران آبزى را مسموم كرده و نوعی وسیلۀ شکار به حساب آید.

اگر يك دبه آب دريا را در هر نقطه از جهان بيرون بكشيد و قطره اى از آن را زير ميكروسكوپ بگذاريد ميليون ها نمونه ازEmiliana huxleyi را در آن خواهيد ديد. اين پلانكتون ها فراوان ترين كوكوليتوفوريد جهان هستند كه تك سلولى هستند و داراى زره اى همپوشند. برخى ديگر از كوكوليتوفوريدها داراى پوسته ورقه اى هستند. ولى پلانكتون ها با پوسته های لایه ای به اشكال فراوان ديگر نيز مشاهده می شوند.

اشكال ويژه زره هاى كلسيتى در پلانكتون هاى گياهى بدون شك تحت تاثير زئوپلانكتون ها شكل گرفته است. وجود زره هاى سخت براى مقابله با اين چراكنندگان اقيانوسى واجد ارزش انتخابى بوده است و به تدريج پلانكتون هاى گياهى را صاحب انواع متفاوتى از آنها كرده است. علاوه براين ميان برخى از دياتومه ها و كوكوليتوفوريدها روابط همزيستى كه ممكن است براى دو طرف سودمند بوده باشد تكامل پيدا كرده است. اما سود حاصل از اين كار تاكنون ناشناخته مانده است.

جستجو

سیستم آمار بازدید کنندگان

بازديد امروز :14
بازديد روز گذشته :43
بازديد اين هفته :57
بازديد اين ماه :1001
مجموع آمار بازديد ها :97796

درحال حاضر 11 میهمان و هیچ یک از اعضاء آنلاین می باشد.